NewBees en Cordaan: samen bouwen aan een inclusieve samenleving

April 25, 2019

 

Bij de receptie van De Die, een groot verzorgingstehuis in Amsterdam Noord, word ik verward aangekeken wanneer ik zeg dat ik een afspraak heb op de derde etage. Deze verdieping is afgesloten voor bezoekers en de Nederlandse naam van mijn contactpersoon klinkt niemand bekend in de oren. Wanneer ik vraag naar Uzma, de stagiaire, gaat er een belletje rinkelen. Letterlijk. Uzma belt mij om te zeggen dat ik de lift kan pakken en zij begeleidt me verder. Aarzelend laat de receptioniste mij de lift inlopen en boven aangekomen wacht Uzma mij op. Ze brengt me vol zelfvertrouwen naar de juiste ruimte, zegt vrolijk de bewoners gedag en begint te vertellen over de verschillen tussen de somatische afdeling en de dementie afdeling. Het is bijzonder om te bedenken dat Uzma nog geen jaar geleden bij NewBees aanklopte: ‘Ik wil in Nederland verpleegster worden, maar ik weet niet hoe het werkt, ik ken niemand en ik spreek de taal niet. Waar moet ik beginnen?’

 

Regelmatig lopen gemotiveerde en zorgzame nieuwkomers het kantoor van NewBees binnen met deze vraag. Op zo’n moment komt de missie van NewBees sterk naar voren: we matchen nieuwkomers naar traineeships en werk waarbij hun talent centraal staat en toegevoegde waarde heeft. Zoals wellicht bekend is, kampt de Nederlandse zorgsector met een groot personeelstekort. Minister Hugo de Jonge noemt het ‘een flinke opgave’ om dit tekort terug te dringen, en volgens de Vereniging voor Verpleegkundigen en Verzorgenden (V&VN) wordt 2019 ‘het jaar van de waarheid’. Daarom werkt NewBees actief samen met verschillende zorginstellingen om gemotiveerde en getalenteerde nieuwkomers te begeleiden naar een baan in de zorg. Zo ook met Cordaan, de grootste zorgorganisatie in Amsterdam en omstreken. Sinds de zomer van 2018 heeft NewBees al meer dan tien matches gemaakt met de zorg- en woonlocaties van Cordaan. Nou is NewBees niet de eerste organisatie die hier een mogelijkheid ziet: verschillende initiatieven in Nederland proberen nieuwkomers te begeleiden naar een carrière in de zorg, waaronder Cordaan zelf. Maar er is nog veel onbekend over de mogelijkheden om dit op grote schaal toe te passen. Misschien kunnen er lessen worden getrokken uit de ervaringen van NewBees.

 

‘Door NewBees kon ik beginnen bij de Cordaan en als vrijwilliger kon ik de taal oefenen en meer leren over Nederland. Het is hier zó verschillend dan in mijn land – ik heb echt geleerd hoe om te gaan met Nederlandse mensen!’ 

 

Judith de Meijer, Coördinator  Vrijwilligerswerk bij Cordaan, weet uit ervaring dat een eerste stap als vrijwilliger iemand kan klaarstomen voor meer. ‘Ondanks dat vrijwilligers geen verzorgende taken uitvoeren is het toch een goede voorbereiding op werk in de zorg. Je krijgt een goed beeld van wat er speelt, je maakt kennis met de doelgroep en kunt hierdoor een bewuste keuze maken voor een opleiding in de zorg.’ Uzma (34) is een voorbeeld van zo’n nieuwkomer die na de perfecte ‘match’ zelfstandig de volgende stap zette richting haar dromen. Ze was verpleegster geweest in Pakistan en vastberaden om haar droombaan terug te krijgen. ‘Toen ik naar NewBees kwam, voelde ik me echt nieuw. Ik wist niet hoe alles werkte. Door NewBees kon ik beginnen bij de Cordaan en als vrijwilliger kon ik de taal oefenen en meer leren over Nederland. Het is hier zó verschillend dan in mijn land – ik heb echt geleerd hoe om te gaan met Nederlandse mensen!’ Na drie maanden als vrijwilliger hoorde zij over het traject dat Cordaan aan nieuwkomers biedt en ze was meteen verkocht. Zij zit momenteel vier maanden in het ‘voortraject’, waarbij zij met een praktijkstage, reguliere taallessen en een vaktaal les wordt klaargestoomd voor een opleiding in de zorg.

 

De jonge Zebib (19) uit Eritrea is ook van plan om een zorgopleiding te doen. ‘Ik wil voor ouderen zorgen’, was het eerste wat zij tegen haar NewBees begeleider zei, terwijl ze nog niet zo goed Nederlands sprak. Momenteel volgt zij nog reguliere taallessen, maar volgens Chantal de Jonge, Participatiecoach Dagbesteding bij Cordaan Berkenstede, heeft Zebib een mooie toekomst voor zich. Zij kent Zebib namelijk als een betrokken en enthousiaste vrijwilliger. Elke dinsdagochtend staat zij klaar om de oudere bewoners hun koffie en maaltijd te serveren en te assisteren bij de activiteiten. ‘Ik telde bijvoorbeeld de punten bij dat spelletje…dat met de tafel en het schieten. Hoe heet het nou? Sjoelen!’

 

‘Zebib komt altijd vrolijk binnen, schudt iedereen één voor één een hand en stelt zich vriendelijk voor. Ze legt dus meteen persoonlijk contact, al is het non-verbaal, wat ontzettend belangrijk is voor de ouderen.' 

 

 

Zowel Uzma als Zebib laten zien dat vrijwilligerswerk een eerste stap kan zijn richting een carrière in de zorg. Maar vrijwilligers leveren ook op de korte termijn een bijdrage die het Nederlandse zorgsysteem weerbaarder maakt. Zoals Chantal zegt: ‘Omdat mensen steeds meer zorg nodig moeten hebben voordat zij in een verzorgingstehuis gaan wonen, hebben ook de deelnemers op een dagbesteding steeds meer zorg en aandacht nodig. Vrijwilligers geven de werknemers hierbij de onontbeerlijke ondersteuning die nodig is om tegemoet te komen aan de vraag naar persoonlijke aandacht. Want daar draait het om bij dagbesteding: gezelligheid en onderdeel uitmaken van de maatschappij. Werknemer, vrijwilliger en deelnemer hebben elkaar nodig om in te zien hoe waardevol je als mens bent.’ Daarbij twijfelt Judith geen moment over de vraag wat de impact van nieuwkomers is: ‘het is levendiger. Veel nieuwkomers hebben andere gewoontes en ideeën, en dat zorgt voor sfeer. Zo wordt er bijvoorbeeld vaak speciaal gekookt door vrijwilligers van niet-Nederlandse afkomst, gewoon omdat de bewoners nieuwsgierig zijn. Het verrijkt ons, zeker als we er zelf voor open staan.’

 

Uzmaa en haar studiegenoten tijdens de ‘vaktaal’ les in De Die verzorgingstehuis. 

 

Dat betekent niet dat er geen verschillen zijn om te overbruggen. Zo ervaart Uzma bijvoorbeeld minder hiërarchie dan ze uit Pakistan gewend is. ‘Ik was het gewend dat mensen die boven jou staan je alleen vertellen wat je moet doen. Maar hier gaat het meer om samenwerken.’ Hetzelfde geldt voor de omgang met de ouderen, merkt Judith. ‘Het grootste verschil is dat veel nieuwkomers vinden dat Nederlanders erg joviaal omgaan met ouderen; in andere culturen gaat het vaak meer om respect. In Nederland hebben we natuurlijk ook respect voor ouderen, maar op een andere manier. Bij Cordaan zetten we ouderen niet op een voetstuk, we gaan met ze in gesprek.’ Juist door deze cultuurverschillen zelf te ervaren, leren nieuwkomers ermee om te gaan. ‘Niet door het volledig over te nemen,’ zegt Judith, ‘maar ze krijgen er wel begrip voor.’

 

'Ik begrijp niet alles, maar het gaat steeds beter. Ik probeer gewoon veel te praten, bijvoorbeeld over het weer, om te oefenen.' 

 

Daarbij blijft de taal natuurlijk een grote uitdaging. ‘Ik begrijp niet alles,’ vertelt Zebib, ‘maar het gaat steeds beter. Ik probeer gewoon veel te praten, bijvoorbeeld over het weer, om te oefenen.’ En zo’n kleine stap maakt een groot verschil: na drie maanden als vrijwilliger merkt Zebib al vooruitgang in haar woordenschat én zelfverzekerdheid om Nederlands te spreken. Maar, stelt Judith, één ding moeten we onthouden: het is natuurlijk per persoon verschillend. ‘Is iemand nieuwsgierig, vraagt iemand veel, dan gaat het snel. Daarin is iedereen anders. Maar dat is natuurlijk niet specifiek voor nieuwkomers, dat geldt voor alle vrijwilligers!’

 

En dat is nou net de missie van NewBees: om nieuwkomers een kans te geven om zichzelf te laten zien en bewijzen, niet als ‘nieuwkomer’ maar als individu met talenten. Dan blijkt soms ook dat taal helemaal geen barrière hoeft te zijn. Zo is Chantal verreweg het meest enthousiast over Zebib’s manier van binnenkomen. ‘Ze komt altijd vrolijk binnen, schudt iedereen één voor één een hand en stelt zich vriendelijk voor. Ze legt dus meteen persoonlijk contact, al is het non-verbaal, wat ontzettend belangrijk is voor de ouderen. Veel vrijwilligers roepen gedag en lopen verder naar de keuken, maar zij niet.’

 

‘Wij hebben dat tekort, maar je moet mensen ook tegemoet komen.
Héél goed luisteren en de tijd nemen, dat is belangrijk.’ 

 

Zou dit dan zomaar op een grotere schaal kunnen worden toegepast, het begeleiden van nieuwkomers naar de zorgsector? Judith is ervan overtuigd. En het is mooi dat er dan lessen kunnen worden getrokken uit de ervaringen die er al zijn. Haar grootste advies is dat nieuwkomers met een interesse in de zorg niet over één kam worden geschoren en dat maatwerk essentieel is. ‘Wij hebben dat tekort, maar je moet mensen ook tegemoet komen. Héél goed luisteren en de tijd nemen, dat is belangrijk.’

 

Ondertussen gaan Zebib en Uzma wekelijks met plezier naar Cordaan toe. Elk op hun eigen manier, elk op hun eigen tempo. Zij helpen de werkdruk van de werknemers van Cordaan iets te verlichten. Binnenkort is de zorgsector twee onmisbare werknemers rijker. En de oudere bewoners hebben er direct een vriendelijke lach, een extra hand aan het bed en een sjoelpartner bij. Met persoonlijke aandacht van twee kanten is een inclusieve samenleving binnen handbereik: daar zetten NewBees en Cordaan zich samen voor in.

 

Op mijn weg terug naar de lift komt een klasgenoot van Uzma’s vaktaal les de gang door rennen: ‘Sorry, sorry,’ roept hij, ‘ik ben niet zo erg te laat, toch?’ Het doet mij ergens denken aan de vele keren dat wij een groep nieuwkomers vragen naar het grootste cultuurverschil dat zij ervaren: ‘op tijd komen,’ zeggen zij dan meestal in koor. Ook doet het mij denken aan de talloze keren dat ik zelf om 9:05 het NewBees kantoor kwam binnen rennen. Uiteindelijk zijn we niet zo verschillend: verre van perfect, maar vastberaden om ons talent in te zetten voor onze gedeelde samenleving.

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Featured Posts

Newbees at Work: Sheelan, the Matcher

December 12, 2018

1/10
Please reload

Recent Posts

September 11, 2019